Akt sverka nima va uni imzolashdan oldin nimani tekshirish kerak

Oy oxirida hamkordan xabar keladi: «Aktni imzolab yuboring». Buxgalter raqamga qaraydi va «bizda boshqacha» deydi. Ba'zan esa hujjat o'qilmay imzolanadi, chunki «hamma shunday qiladi». Akt sverka oddiy qog'ozga o'xshaydi, lekin uning imzosi ikki tomonning bir xil raqamga rozi bo'lganini bildiradi. Shuning uchun uni ko'rmasdan imzolash keyinchalik qimmatga tushishi mumkin. Quyida akt nimadan iboratligi va imzolashdan oldin nimani tekshirish kerakligi.

Akt sverka nimani tasdiqlaydi

Akt sverka — ikki tomon ma'lum sana holatiga o'zaro hisob-kitob qoldig'ini solishtirib, tasdiqlaydigan hujjat. Odatda unda quyidagilar bo'ladi:

• tomonlarning nomi va sverka davri;
• davr boshidagi qoldiq: kim kimga qarz;
• davr ichidagi yozuvlar: jo'natilgan yoki qabul qilingan tovar, qaytarishlar, to'lovlar. Har biri hujjat raqami, sanasi va summasi bilan;
• davr oxiridagi qoldiq va ikkala tomonning imzosi.

Yakuniy qoldiq oddiy hisob bilan chiqadi: boshlang'ich qoldiqqa jo'natmalar qo'shiladi, to'lovlar va qaytarishlar esa ayiriladi. Shuning uchun bitta qatordagi xato oxirgi raqamni to'g'ridan-to'g'ri siljitadi. Aktni ko'pincha sotuvchi tayyorlab yuboradi, ikkinchi tomon o'z daftarini ochib, qatorma-qator solishtiradi. Imzo «bu raqam bilan roziman» degani. Imzolangan aktning huquqiy ahamiyati, masalan qarz bahsida yoki da'vo muddati masalasida, yurist bilan alohida maslahatlashishni talab qiladi. Bu maqolada faqat hisob tomonini ko'ramiz.

Imzolashdan oldin besh tekshiruv

1. Boshlang'ich qoldiq o'tgan aktdagi yakuniy qoldiq bilan bir xilmi. Agar yo'q bo'lsa, farq avvalgi davrdan qolgan.
2. Aktdagi har bir hujjat raqami va sanasi sizning daftaringizda bormi. Sizda yo'q hujjat ham savol, ikkinchi tomonda yo'q hujjat ham savol.
3. Qaytarishlar va to'lovlar to'liq kiritilganmi. Aynan shu qatorlar eng ko'p tushib qoladi.
4. Hamkor bilan bir nechta shartnoma bo'lsa, qoldiq har bir shartnoma bo'yicha ham to'g'rimi.
5. Qarz tovar harakatiga mos tushadimi. Hamkor tomonidan jo'natilgan, lekin sizda hali hujjatlashtirilmagan yuk yoki akt sanasidan keyin yozilgan jo'natma yo'qmi.

Oxirgi punktni ko'pchilik o'tkazib yuboradi. Qarz tovar harakatidan paydo bo'ladi. Omborda turgan haqiqiy tovar va hujjatlar bir-biriga mos kelmasa, aktdagi raqamga ham to'liq ishonib bo'lmaydi.

Kim va qachon tekshiradi

Aktni bitta odam, ko'pincha hisobchi tekshiradi, lekin ma'lumotning bir qismi boshqalarda turadi. Omborchi qabul qilingan yuklarning haqiqiy sanasini biladi. Sotuv bo'limi kelishilgan narx va chegirmalarni biladi. Ular bilan qisqa tekshiruv aktdagi ko'p savolni ikki kunda yopadi, bunda har bir savolni alohida qatorda yozib, javob beradigan odamning ismini ko'rsatib qo'ying. Ichki muddat belgilab qo'ying, masalan, aktga javob berish uchun 5 ish kuni: muddat bo'lmasa, akt oylab stolda yotadi, davr yopiladi, hujjatlar esa hamon aniqlanmay qoladi.

Shartli misol

Hamkor aktida qarzingiz 48 mln so'm, sizning daftaringizda esa 41 mln so'm. Farq 7 mln so'm. Qatorma-qator solishtirilgach: 5 mln so'm — oyning 30-kuni kelgan yuk, nakladnoy esa keyingi oyning 1-sanasida kiritilgan; 2 mln so'm — qaytarilgan tovar hamkor daftariga tushmagan. Ikkala hujjat topiladi, sabab yoziladi, tomonlar bir xil raqamga keladi. Bunday holatda «kim noto'g'ri» degan savol umuman kerak bo'lmaydi: ikkala tomon ham o'z daftarida to'g'ri bo'lgan, farq faqat hujjat sanasi va yozilmay qolgan qaytarishdan chiqqan.

Odatiy xatolar

• Aktni faqat yakuniy raqamga qarab imzolash.
• Hujjatlarni ko'rmasdan «ishonchli hamkor» deb imzolash.
• Imzoni farq «keyin aniqlanadi» degan va'da bilan qo'yish.
• Aktni hisobchiga qoldirib, omborchi va sotuv bo'limidan so'ramaslik.
• Imzolangan aktni saqlamaslik: u keyingi davr aktining boshlang'ich qoldig'i uchun tayanch bo'ladi.

Xulosa

Akt sverka ikki daftarning kelishuvi, shuning uchun imzodan oldin ikkala daftar ham ochilishi kerak. Boshlang'ich qoldiq, har bir hujjat, qaytarish va to'lov, shartnomalar hamda tovar harakati tekshirilsa, imzo xotirjam qo'yiladi. SkladQarz hamkor bilan o'zaro hisob-kitobni davr bo'yicha solishtiradi, omborda tovarni sanaydi va har bir hamkor uchun imzoga tayyor dalolatnoma loyihasi hamda farqlar reestrini topshiradi.