Sotilmagan komissiya tovarni qaytarish: hujjat va sanoq

Komissiya shartnomasining muddati tugadi, tovarning bir qismi sotilmay qoldi. Endi uni egasiga qaytarish kerak. Bu bosqich oddiy ko'rinadi: yukni olib, nakladnoy yozib topshirish. Amalda esa aynan qaytarishda uchta joyda farq chiqadi: sanoqda (nechta qaytdi), hujjatda (qaysi hujjat bilan, qaysi sanada) va narxda (qaysi narx bo'yicha). Quyida sotilmagan komissiya tovarni qaytarish bosqichlari va tekshiruv. Egasi — komitent, sotuvchi — komissioner.

Qaytarishdan oldin: sotilganini yoping

Qaytarishni boshlashdan oldin sotilgan qismi bilan hisob-kitobni oxiriga yetkazing. Aks holda qaytarish ro'yxati noaniq bo'ladi.

1. Oxirgi hisobotni tuzing: qabul qilingan, sotilgan, qaytarilgan (agar oldin qaytarilgan bo'lsa) miqdor va sana.
2. Kutilayotgan qoldiqni hisoblang: qabul qilingan minus sotilgan minus oldin qaytarilgan.
3. Sotilgan tovar uchun to'lov va komissiya haqini hisob-kitob qiling. Shartnomadagi tartib va muddatni oching.
4. Ro'yxatni komitentga yuboring: u qancha tovar kutayotganini oldindan bilsin.

Muddat tugagan, tovarni qaytarish esa kelishilmagan bo'lsa, vaziyatga bir tomonlama munosabatda bo'lmang. Shartnomada muddatdan keyin tovar kimda qolishi, saqlash haqi to'lanishi yoki muddat uzaytirilishi yozilgan bo'lishi mumkin. Shartnomani oching va hamkor bilan yozma kelishuvga keling: tovar qaytariladimi, muddat uzaytiriladimi yoki qolgani sotib olinadimi. Kelishuv bo'lmaguncha tovar ikkala daftarda ham komissiya sifatida turaveradi va akt sverkada alohida qator bo'ladi. Muddat uzaytirilsa, yangi sana va yangi hisobot kunini yozib qo'ying.

Qaytarish bosqichlari

1. Qaytariladigan tovarni ajratib qo'ying. Sotilganlar va qoldiq aralashib ketmasin.
2. Tovarni birgalikda sanang. Komitent vakili yoki mas'ul shaxs qaytarish kuni miqdor, partiya va holatni tekshirsin.
3. Tovar holatini yozing: qadoq butun, tovar yangi yoki ishlatilgan, shikastlangan yoki yo'q.
4. Qaytarish nakladnoyini tuzing. Unda qabul hujjati raqami, tovar, miqdor, narx va sana bo'lsin.
5. Yetkazib berish kimning hisobidan bo'lishini shartnomaga qarab aniqlang va yozib qo'ying.
6. Ikkala tomon hujjatni bir sanada dasturga kiritsin.
7. Qaytarishdan keyin akt sverka qiling: komissiya bo'yicha qoldiq nolga teng bo'lishi, sotilgan qism uchun to'lov yopilgani ko'rinishi kerak.

Uchta joydagi farq

Sanoqdagi farq. Hisobot bo'yicha 42 dona qaytishi kerak edi, 38 dona keldi. Sabab sotilgan, ammo hisobotga kiritilmagan, yo'qolgan yoki shikastlangan tovar bo'lishi mumkin.

Hujjatdagi farq. Tovar jismonan qaytgan, nakladnoy esa bir tomonda keyingi oyga kiritilgan. Yoki qaytarish sotuv sifatida noto'g'ri yozilgan.

Narxdagi farq. Qaytarish komitentning qabul narxi bo'yicha yozilishi kerak. Agar komissioner o'z sotish narxi yoki chegirmali narx bilan yozsa, summa farq qiladi. Shikastlangan tovar uchun narx tushirish bo'lsa, u yozma kelishuvga asoslansin.

Uchala farqni bir jadvalga yig'ing: hujjat, hisobot bo'yicha miqdor, sanalgan miqdor, miqdor farqi, narx farqi va sabab. Shunda har bir farq bitta qatorda, bitta sabab va bitta javobgar bilan turadi, hamkor bilan muhokama esa umumiy gapdan qatorlar ro'yxatiga o'tadi.

Shartli misol

Komissiyaga 120 dona termos qabul qilingan, komitent narxi 85 000 so'm. Hisobot: 78 dona sotilgan. Qaytarilishi kerak 42 dona. Birgalikda sanoqda 38 dona keldi, 4 dona yetishmaydi, shikastlangan yoki yo'qolgan bo'lishi mumkin. Hisob quyidagicha: sotilgan 78 dona, ya'ni 6 630 000 so'm to'lanadi (komissiya haqi shartnoma bo'yicha alohida); qaytarilgan 38 dona, ya'ni 3 230 000 so'm qiymatidagi tovar komitentga o'tadi; yetishmagan 4 dona, ya'ni 340 000 so'm alohida dalolatnoma bilan hal qilinadi. Uchala summa yig'indisi 10 200 000 so'm, ya'ni 120 dona narxi: hisob yopildi.

Odatiy xatolar

• Qaytarishni sotilgan qismni hisob-kitob qilmasdan boshlash.
• Tovarni sanamasdan olib ketish: «keyin sanaymiz».
• Qaytarishni boshqa narx bilan yozib, narx farqini jim qoldirish.
• Yetishmagan tovarni qoldiqda «bor» deb qoldirish.
• Qaytarishdan keyin yakuniy akt sverka qilmaslik.
• Yetkazish va qadoq xarajatini kelishmay qaytarish summasiga qo'shib yozish.

Xulosa

Sotilmagan komissiya tovarni qaytarish sanoq, hujjat va narxning mosligi bilan tugaydi. Sotilganni oldin yoping, qaytarishni birga sanang, nakladnoyni qabul narxi bo'yicha bir sanada kiriting. SkladQarz komissiya tovarini joyida sanaydi, natijani sotilgan, qaytarilgan va qolgan tovarga ajratadi hamda qaytarishdan keyin akt sverka loyihasini tayyorlaydi.