
Nakladnoydagi sakkiz xato akt sverkani qanday buzadi
Akt sverkadagi ko'p farq nakladnoyda boshlanadi: sana, narx, birlik, hamkor. Sakkiz tipik xato va ularni yuborishdan oldin ushlab qolish tartibi.
Akt sverka aslida nakladnoylarning yig'indisi: har bir qator biror jo'natma yoki qabul hujjatiga tayanadi. Shuning uchun aktdagi farqning katta qismi akt tuzilgan kuni emas, nakladnoy yozilgan kuni paydo bo'ladi. Bitta kichik xato, masalan noto'g'ri sana yoki o'lchov birligi, oy oxirida bir necha soatlik izlanishga aylanadi. Quyida nakladnoyda eng ko'p uchraydigan sakkiz xato va ularni hujjat yuborilishidan oldin ushlab qolish tartibi.
Sakkiz xato
- Sana. Nakladnoy tovar haqiqatda jo'natilgan kundan boshqa kunda yozilgan. Oy oxirida bu hujjatni boshqa davrga o'tkazib yuboradi.
- Hamkor noto'g'ri ko'rsatilgan. Bir guruhdagi ikki yuridik shaxs yoki bir hamkorning ikki filiali aralashib ketgan, qarz esa boshqa kompaniyaga yozilgan.
- Shartnoma ko'rsatilmagan yoki noto'g'ri. Bir hamkor bilan bir nechta shartnoma bo'lsa, jo'natma va to'lov turli shartnomalarga tushib qoladi.
- O'lchov birligi adashgan. Hujjatda quti, omborda dona. Bir qatordagi bunday xato summani 12 yoki 24 marta o'zgartiradi.
- Narx eskirgan. Yangi narx yoki kelishilgan chegirma qo'llanmagan, hujjatda esa avvalgi narx qolgan.
- Narxda soliq bor-yo'qligi aniq emas. Summa soliq bilan yoki soliqsiz ekani turli tomonda har xil tushunilgan. Qoidani o'z buxgalteringiz bilan aniqlang.
- Qabul qilgan shaxs ko'rinmaydi. Imzo yo'q yoki qabul qilgan odamning vakolati hujjatlashtirilmagan: ishonchnoma ko'rsatilmagan.
- Tuzatish noto'g'ri qilingan. Xato topilganda eski hujjat bekor qilinmay, yangisi yoziladi va bitta jo'natma ikki marta hisobga tushadi.
Xato aktda qanday ko'rinadi
Xato turini ko'pincha farq summasining o'ziga qarab taxmin qilish mumkin:
- farq aynan bitta nakladnoy summasiga teng: hujjat bir tomonda yo'q yoki ikki marta kiritilgan;
- farq summasi 12 yoki 24 marta katta yoki kichik: o'lchov birligi adashgan;
- umumiy qarz to'g'ri, lekin shartnomalar yoki hamkorlar bo'yicha taqsimot noto'g'ri: shartnoma yoki yuridik shaxs xatosi;
- farq oy oxirida bor, keyingi oyda o'zi yo'qoladi: sana xatosi.
Bu qoida tekshirishni tezlashtiradi, lekin uni faqat taxmin sifatida qo'llang va hujjat bilan tasdiqlang.
Yuborishdan oldin tekshiruv
Har bir nakladnoy hamkorga yuborilishidan oldin sakkiz savolga javob berishi kerak:
- sana jo'natish kuniga mosmi;
- hamkor va yuridik shaxs to'g'rimi;
- shartnoma ko'rsatilganmi;
- o'lchov birligi omborga mosmi;
- narx joriy kelishuvga mosmi;
- soliq bilan yoki soliqsiz ekani yozilganmi;
- qabul qiluvchi shaxs va uning vakolati ko'rinadimi;
- bu jo'natma oldin yozilmaganmi.
Eng ishonchli tekshiruv — ikkinchi odam. Nakladnoyni yozgan odam o'z xatosini ko'rmaydi. Omborchi yuklashdan oldin hujjatdagi qatorlarni haqiqiy tovar bilan solishtirsa, miqdor va birlik xatolari omborni tark etmasdan ushlanadi. Kichik kompaniyada ikkinchi odam rahbar yoki hisobchi bo'lishi mumkin, tekshiruv esa kuniga o'n daqiqa oladi.
Xato topilganda nima qilish
Hamkor allaqachon hujjatni olgan bo'lsa, jimgina tuzatmang. Tartib quyidagicha: eski hujjatni bekor qilish yoki tuzatish hujjati, to'g'ri hujjatni yozish, ikkalasini hamkorga yuborish, jurnalga sabab bilan belgilash. Hamkorga bu haqda yozma aytish kerak, aks holda uning daftarida eski hujjat qoladi va akt sverkada farq paydo bo'ladi. Sana yoki soliqqa tegishli tuzatishlarni buxgalter bilan kelishmay kiritmang. Davr hali yopilmagan bo'lsa, tuzatish eng arzon: yopilgandan keyingi o'zgarishlar ancha murakkab bo'ladi.
Shartli misol
Kuniga o'nlab nakladnoy yozadigan distribyutorda bir oyda uchta xato topiladi: bir nakladnoy 30-kuni jo'natilgan, 1-kuni yozilgan; ikkinchisida quti o'rniga dona yozilgan; uchinchisi tuzatish o'rniga takror kiritilgan. Oy oxiri aktida farq 9 mln so'm. Uchala xatoni topish va to'g'rilash ikki soat oldi. Agar ularni aktdan keyin izlashga to'g'ri kelganida, hamkor bilan yozishma ham, qayta imzolash ham kerak bo'lardi. Xatolar jadvali esa keyingi oyda bir xil xatoning takrorlanishini ko'rsatadi: shundan so'ng tekshiruv ro'yxatiga yana bitta savol qo'shiladi.
Xulosa
Nakladnoy xatolarining ko'pi oddiy: sana, birlik, narx, shartnoma. Ularni yuborishdan oldin sakkiz savollik tekshiruvdan o'tkazish va xatolar jurnalini yuritish akt sverkadagi farqlarni sezilarli kamaytiradi. SkladQarz akt sverka paytida nakladnoylarni qatorma-qator tekshiradi, xato turini farqlar reestrida ko'rsatadi va takrorlanmasligi uchun tavsiyalar beradi.