Qaytarish va narx tushirish akt sverkada: qanday aks ettirish

Do'kon tarmog'i oy oxirida 20 qutini qaytardi va yana 30 quti uchun narxni 10 foizga tushirishni so'radi: muddati yaqinlashib qolgan edi. Sotuvchi bunga og'zaki rozi bo'ldi. Ikki hafta o'tib akt keladi va summalar mos kelmaydi. Qaytarish va narx tushirish akt sverkadagi eng ko'p farq beradigan hodisalardan, chunki ularni ko'pincha hujjatlashtirish unutiladi yoki ikki tomon har xil sanada kiritadi. Quyida har birini hisobda qanday ko'rsatish kerakligi.

Ikki hodisa, ikki xil hujjat

Qaytarish va narx tushirish bir xil emas, shuning uchun hujjatlari ham farq qiladi.

• Qaytarish: tovar fizik jihatdan sotuvchiga qaytadi. Miqdor kamayadi, tovar sotuvchi omboriga kiradi, qarz summasi kamayadi. Hujjat: qaytarish nakladnoyi.
• Narx tushirish: tovar xaridorda qoladi. Miqdor o'zgarmaydi, faqat summa kamayadi. Hujjat: narxni tuzatish hujjati yoki kredit hujjati.

Narx tushirishda tovar hech qayerga ko'chmaydi, shuning uchun ombor sanog'i buni ko'rsatmaydi. Aynan shu sababdan u faqat hujjatda qoladi va hujjat yozilmasa, umuman yo'qoladi. Tuzatish hujjatini qanday rasmiylashtirish tartibini o'z buxgalteringiz bilan kelishing.

Aktda qaytarish ham, narx tushirish ham qarzni kamaytiruvchi alohida qator bo'lib turadi: hujjat raqami, sanasi, summasi. Farq odatda uch joydan chiqadi:

• hujjat bir tomonda bor, ikkinchisida yo'q;
• hujjat bor, lekin sanasi turli oylarga tushgan;
• summa farq qiladi, chunki qaytarish narxi sotilgan narx bilan mos emas.

Qaytarish narxi odatda sotilgan narx bilan bir xil bo'ladi. Agar tovar 100 000 so'mga sotilgan va keyin narx o'zgargan bo'lsa, qaytarish ham, qoida bo'yicha, 100 000 so'mda va o'sha nakladnoyga havola bilan rasmiylashtiriladi.

Besh tipik holat

1. Xaridor tovarni fizik qaytardi, sotuvchi esa qaytarish hujjatini kiritmadi. Akt xaridorda kam, sotuvchida ko'p qarz ko'rsatadi.
2. Sotuvchi tovarni qabul qildi, xaridor esa qaytarish nakladnoyini chiqarmadi. Xuddi shu farq teskari yo'nalishda.
3. Qaytarish oyning oxirgi kunida yuklangan, qabul keyingi oyda. Ikki tomon davrni turlicha belgilaydi.
4. Narx tushirish og'zaki kelishilgan va hujjatga tushmagan.
5. Qaytarilgan tovar shikastlangan holda kelgan, shuning uchun uni to'liq summaga qabul qilishmaydi. Qismi bahsda qoladi.

Mos kelishni qanday ta'minlash

1. Har bir qaytarish yoki narx tushirishni yozma so'rov bilan boshlang: qaysi tovar, qancha, sababi va narxi.
2. Ikki tomon hujjat raqami va sanasini oldindan kelishib oladi.
3. Qaytarilgan tovarni omborda sanang va holatini dalolatnomaga yozing: yaroqli, shikastlangan, muddati o'tgan.
4. Hujjat sanasi va fizik qabul sanasi bir davrga tushishini nazorat qiling. Oy chegarasida kelgan qaytarish uchun alohida izoh yozing.
5. Akt sverkadan oldin davr ichidagi barcha qaytarish va tuzatishlar ro'yxatini ikkala tomonga yuboring.

Shartli misol

Xaridorga 200 quti jo'natilgan, narxi quti uchun 100 000 so'm, jami 20 mln so'm. Xaridor 20 qutini qaytardi (2 mln so'm) va yana 30 quti uchun 10 foiz narx tushirishni so'radi (30 × 10 000 = 300 000 so'm). Qarz bo'lishi kerak: 20 000 000 − 2 000 000 − 300 000 = 17 700 000 so'm. Agar sotuvchi qaytarishni kiritgan, narx tushirishni esa kiritmagan bo'lsa, aktda 18 mln so'm turadi, xaridor esa 17,7 mln so'm deb hisoblaydi. 300 000 so'mlik farq faqat bitta tuzatish hujjati bilan yopiladi.

Odatiy xatolar

• Narx tushirishni og'zaki kelishib, hujjatsiz qoldirish.
• Qaytarishni fizik qabul qilib, hujjatni keyin yozaman deb kechiktirish.
• Qaytarish narxini joriy narxda yozish, asl nakladnoy narxida emas.
• Shikastlangan qaytarishni hujjatga aralashtirib yuborish: yaroqli va yaroqsiz tovar alohida qatorda bo'lsin.

Xulosa

Qaytarish va narx tushirish ikki xil hodisa, ikkalasi ham hujjat bilan tasdiqlanishi va ikki tomonda bir oyga tushishi kerak. Shunda ular aktda farq emas, oddiy qator bo'lib turadi. SkladQarz qaytarilgan tovarni omborda sanaydi, hamkor bilan hisob-kitobdagi qaytarish va tuzatish hujjatlarini qatorma-qator solishtiradi va farqlarni sabab hamda hujjati bilan reestrga yozadi.