Ombor qoldig'i qarz summasiga qanday ta'sir qiladi

Ombor qoldig'i va qarz ikki alohida raqamdek tuyuladi: biri tovar, ikkinchisi pul. Aslida ular bitta zanjirning ikki uchi. Qarz tovar harakatidan paydo bo'ladi: qabul qilingan tovar yetkazib beruvchiga qarzni oshiradi, xaridorga jo'natilgani uning qarzini oshiradi, qaytarilgani esa ikkalasini kamaytiradi. Shuning uchun qoldiqdagi xato ko'pincha jimgina qarz summasiga ko'chadi va akt sverkada hamkor bilan farq bo'lib chiqadi. Quyida bu bog'liqlik qanday ishlashi va uni jadval bilan qanday tekshirish.

Zanjir qanday ishlaydi

Zanjir to'rt bo'g'indan iborat: haqiqiy tovar harakati, uni yozgan hujjat, hujjatdan chiqadigan daftar qoldig'i va shu hujjatdan hisoblanadigan qarz. Hujjat va haqiqat mos kelsa, qoldiq ham, qarz ham to'g'ri. Hujjatda 100 dona, haqiqatda 90 dona harakat qilsa, daftardagi qoldiq 10 donaga, qarz esa 10 dona narxiga adashadi. Sanoq birinchi bo'g'indagi haqiqatni ko'rsatadi, shuning uchun u qarzni tekshirishning eng ishonchli yo'li.

Xato ikki tomonga ham ishlaydi. Yetkazib beruvchi tomonda u sizni ortiqcha to'lashga olib keladi: kelmagan tovar uchun pul berasiz yoki qarzni tan olasiz. Xaridor tomonda esa qarz noto'g'ri hisoblangani uchun bahs boshlanadi: haqiqatda yuklangan tovar hujjatdagidan kam bo'lsa, qarzning bir qismi aslida mavjud emas va uni undirib bo'lmaydi. Ikkala holatda ham xato hujjat kiritilgan kuni emas, aktni solishtirgan kuni ko'rinadi.

To'rt tipik ko'chish

1. Qabulda kam keldi, hujjat esa to'liq kiritildi. Daftarda qoldiq ortiqcha, yetkazib beruvchiga qarz ham ortiqcha: siz kelmagan tovar uchun qarzdor ko'rinasiz. Sanoqda yetishmovchilik chiqadi.
2. Jo'natmada hujjatdan kam yuklandi. Xaridorning qarzi ortiqcha, daftarda qoldiq kam, omborda esa ortiqcha tovar. Xaridor «kam oldim» deydi va haq.
3. Qaytarilgan tovar omborda turibdi, hujjat esa yozilmagan. Sanoqda ortiqcha, xaridor qarzi ham ortiqcha.
4. Komissiya tovari o'z tovaringiz bilan aralashgan. Sanoqda ortiqcha, begona tovar esa noto'g'ri hisobda yoki qarz hisobiga tushib qolishi mumkin.

Birinchi uchtasida farq hamkor bilan harakatdan chiqadi, shuning uchun qarz summasi o'zgaradi. To'rtinchisida esa qarzga emas, hisob toifasiga ta'sir qiladi.

Tekshirish jadvali

Sanoq farqi chiqqan har bir qator uchun Excel'da jadval to'ldiring. Ustunlari: tovar, narx, daftar qoldig'i, sanoq, farq (dona), farq (so'm), sabab, tegishli hujjat, qarzga ta'sir.

Har bir qatorga bitta savol bering: bu farq hamkor bilan harakatdan chiqqanmi (qabul, jo'natma, qaytarish) yoki ichkimi (brak, o'g'irlik, hisoblash xatosi, nomi o'xshash pozitsiyalar aralashishi)? Birinchi holda qarz o'zgaradi va hamkor bilan gaplashiladi. Ikkinchi holda qarz o'zgarmaydi, zarar sizning o'zingizda qoladi, tadbir esa ichki tartib bilan bog'liq.

Jadvalni eng katta summali qatorlardan boshlab to'ldiring: ko'pincha bir nechta qator butun farqning katta qismini beradi. Qatorlardagi farqlar yig'indisi umumiy yetishmovchilikka teng bo'lmaguncha ish tugamagan hisoblanadi, tushuntirilmagan qism esa alohida qatorda turadi.

Shartli misol

Tovarning narxi 40 000 so'm. Daftarda 600 dona, sanoqda 525 dona. Yetishmovchilik 75 dona, ya'ni 3 000 000 so'm. Jadval ko'rsatadi:

• 40 dona: yetkazib beruvchining partiyasida qabulda kam kelgan, dalolatnoma yozilmagan. 1 600 000 so'm yetkazib beruvchi qarzida ortiqcha turibdi, shuning uchun e'tiroz bildiriladi;
• 30 dona: hujjatsiz chiqarilgan yoki yaroqsiz bo'lgan tovar. 1 200 000 so'm ichki zarar, qarzga ta'sir qilmaydi;
• 5 dona: nomi o'xshash boshqa pozitsiya bilan aralashgan. 200 000 so'm, pozitsiyalar qayta sanalgach yopiladi.

Natijada «75 dona yetishmaydi» degan bitta tashvish uch xil ishga bo'lindi. Faqat bittasi hamkorga tegishli, qolganlari ichki tartib masalasi. Yetkazib beruvchiga esa «qarzni tekshiring» deb yozish o'rniga aniq xat ketadi: partiya raqami, 40 dona, 1 600 000 so'm va qabul dalolatnomasi yo'qligi. Bunday xatga javob olish ancha oson.

Odatiy xatolar

• Sanoq farqini faqat ombor muammosi deb ko'rish va qarz bilan bog'lamaslik.
• Yetishmovchilikni dasturda «tenglashtirib» yopish: sabab yo'qoladi, qarz esa noto'g'ri qoladi.
• Hamkor aktidagi qarzni qoldiqni tekshirmasdan tan olish.
• Qabulda kam kelgan tovar uchun dalolatnoma yozmaslik.

Xulosa

Qoldiq va qarz bir-biridan ajralmagan: biridagi xato ikkinchisida ko'rinadi, shuning uchun ularni birgalikda tekshirish kerak. SkladQarz qarzni tovar harakati bilan tekshiradi, summani aktdan tashqari qabul, jo'natma va qaytarish hujjatlari bo'yicha ham qayta yig'adi va daftar bilan ombor qoldig'i o'rtasidagi farqni sababi bilan reestrga yozadi.