Yo'ldagi tovar: hisobda bor, omborda yo'q

Sverka sanasi oyning 31-kuni. Yetkazib beruvchi tovarni o'sha kuni kechqurun jo'natdi va nakladnoyni shu kunning o'zida yozdi. Mashina ertasi kuni ertalab omboringizga yetib keldi. Natijada 31-kuni yetkazib beruvchining aktida tovar sizga jo'natilgan, sizning omboringizda esa yo'q va daftaringizda ham yo'q. Sanoq to'g'ri, akt ham to'g'ri, lekin ikkalasi bir-biriga mos kelmaydi. Bu yo'ldagi tovar deb ataladi va akt sverkadagi eng ko'p uchraydigan farq manbalaridan biri.

Yo'ldagi tovar nima

Yo'ldagi tovar — bir tomon jo'natib, hujjatini yozgan, ikkinchi tomon esa hali qabul qilib, omborga kiritmagan yuk. U ikki xil bo'ladi:

• sizga kelayotgan yuk: yetkazib beruvchi jo'natgan, siz hali qabul qilmagansiz;
• sizdan ketgan yuk: siz jo'natgansiz, xaridor hali qabul qilmagan.

Bunday tovar kimning hisobida turishi shartnomaning yetkazib berish shartlariga bog'liq: mulk huquqi qachon va qaysi hujjat bilan o'tadi. Bu savolni o'z buxgalteringiz va, kerak bo'lsa, yurist bilan kelishing. Hisob nuqtai nazaridan esa muhim narsa bitta: yo'ldagi tovar sanoq ro'yxatida emas, aktda esa bo'lishi mumkin va u alohida ko'rsatilishi kerak.

O'zbekiston sharoitida bunday yuklar ko'pincha viloyatlar o'rtasida yuradi: Toshkentdan Samarqand, Farg'ona yoki Qoraqalpog'istonga mashina bir necha kun yo'lda bo'lishi mumkin. Davr chegarasiga to'g'ri kelgan har bir shunday reys sverkada alohida farq beradi.

Nega farq chiqaradi

Sanoq fizik holatni ko'rsatadi: omborda nima turibdi. Akt esa hujjatlarni ko'rsatadi: nima jo'natilgan va nima yozilgan. Bu ikki raqam faqat yo'ldagi tovar summasiga farq qiladi. Agar uni hech kim ko'rsatmasa, farq «kamomad» yoki «ortiqcha» bo'lib yoziladi va keyin uni izlab vaqt ketadi. Yomoni, kimdir uni «tuzatish» uchun daftarga qo'lda yozuv qo'shadi, yuk esa ertasi kuni kelganda ortiqcha chiqadi.

Kesish sanasida yozish tartibi

1. Kesish sanasi uchun barcha yo'ldagi yuklar ro'yxatini tuzing: jo'natish hujjati bor, qabul hujjati yo'q.
2. Har bir yuk uchun yozing: hujjat raqami, jo'natilgan sana, mashina yoki haydovchi, kutilayotgan kelish kuni, summa.
3. Sanoq natijasiga yo'ldagi tovarni alohida qator sifatida qo'shing. Solishtirish shunday: omborda sanalgan tovar plyus yo'ldagi tovar hamkor hujjatlari bo'yicha tovar qoldig'iga teng bo'lishi kerak.
4. Akt sverkada yo'ldagi tovar summasini izoh bilan ko'rsating va hamkor bilan kelishib oling.
5. Yuk kelganda qabul sanasi va miqdorini jo'natish hujjati bilan solishtiring. Yo'lda yo'qotish yoki shikastlanish bo'lsa, farq aynan shu yerda chiqadi.

Ro'yxatni dasturdan yig'ish oson: jo'natish hujjatlarini kesish sanasigacha tanlang va qabul hujjati sanasi kesish sanasidan keyin bo'lganlarini ajratib oling. Excel'da bu oddiy filtr bilan bajariladi, 1C'da esa hujjatlar jurnalidan.

Shartli misol

Oyning 31-kuni 4 mln so'mlik tovar jo'natilgan, 2-kuni qabul qilingan. Sanoq natijasi 31-kuni uchun 120 mln so'm, daftar bo'yicha 120 mln so'm. Hamkor aktida esa qarz 4 mln so'mga ko'p. Farq nima ekani darhol aniq: ro'yxatda bitta yuk bor, jo'natilgan 31-kuni, kelgan 2-kuni. Uni yo'ldagi tovar sifatida alohida yozgach, akt va sanoq mos tushadi, qabul esa yangi oyda odatdagidek kiritiladi. Agar yuk 4 emas, 3,7 mln so'mlik kelgan bo'lsa, 0,3 mln so'm farq endi yo'lda yoki yuklashda yo'qolgan tovar sifatida alohida ko'riladi.

Odatiy xatolar

• Yo'ldagi tovarni kamomad yoki ortiqcha deb yozish.
• Qabul hujjatini oldingi oy sanasi bilan kiritib, davrni buzish.
• Yo'ldagi ro'yxatni yuritmaslik: bir oydan keyin kimdir «bu yuk kelganmi?» deb so'raydi va hech kim bilmaydi.
• Haqiqatda kelmagan yukni haftalab «yo'lda» deb ushlab turish. U yo'qolgan bo'lishi mumkin.

Xulosa

Yo'ldagi tovar xato emas, vaqt farqi: sanoq bir lahzani ko'rsatadi, akt esa hujjatlar zanjirini. Ikkalasini bir jadvalda birlashtirsangiz, farq tushuntiriladi va hech kimning ustiga «kamomad» yuklanmaydi. SkladQarz omborda tovarni kesish sanasiga sanaydi, yo'ldagi yuklarni hujjatlar bo'yicha qo'shib hisoblaydi va yetkazib beruvchi yoki xaridor aktidagi raqam bilan qatorma-qator solishtirib beradi.